Saltatu eta joan eduki nagusira

Mezuak

Data honetako argitalpenak ikusgai: November, 2017

Lur planeta 600 urtean suntsituko dugula aurreikusi du Stephen Hawkingek

Stephen Hawking fisikari ospetsuak aurreikusi du 600 urte barru gizakiak lurra suntsituko duela, hau suzko bola bat bihurtuz. Horregatik, bizitzeko toki berriak bilatzeko beharra azpimarratu du zientzialariak, eta 'auzo' gertukoenera, Alpha Centaurira, joatea proposatu du, hondamenditik ihes egiteko.   Bere ustez, Lur planeta hainbat kausengatik suntsituko da, hala nola populazioaren tamainagatik eta energi beharragatik. Proiektuak finantziazio pribatua beharko duela ohartarazi du fisikariak. Alpha Centaurira 20 urtean bidaltzea aurreikusten du proieku horrek, argiaren abiaduraren frakzio batera joanda.  "Sistema horrekin, ordubetean iritsi gaitezke Martera, zenbait egunetan Plutonera, Voyager pasatzea astebetean eta Alpha Centaurira 20 urtean", esan du. Gaur egun existitzen den espaziontzi bizkorrenak 30.000 urte beharko lituzke hara iristeko.



Nire bizitzako 6 abesti

<div style="width: 100%;"> <div style="position: relative; padding-bottom: 56.25%; padding-top: 0; height: 0;"> <iframe frameborder="0" width="1200" height="675" style="position: absolute; top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%;" src="https://www.genial.ly/View/Index/5a04714321cf3624786f242f" type="text/html" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true" scrolling="yes" allownetworking="all"></iframe> </div> </div>

Materia iluna izan liteke Lurrera iristen diren pulsarren jatorria

Lurrera iristen diren gehiegizko positroien jatorria ez dago pulsarretan, eta, beraz, litekeena da jatorri exotikoagoa izatea, materia iluna, adibidez. Ondorio horretara iritsi dira Mexikoko HAWC gama-izpien behatokian egindako behaketa batzuekin.Azken urteetan, izpi kosmikoen hainbat detektagailutan neurtu da espero baino positroi gehiago iristen direla Lurrera. Eta hainbat ikerketa egin dute. (elektroien antipartikulak dira positroiak).



Informazio iturria:Zientzia.eus

Tximistek erreakzio nuklearrak eragiten dituztela baieztatu dute

Tximistek erreakzio nuklear atmosferikoak eragiten dituztela baieztatu dute. Eta erreakzio horietan isotopo erradioaktiboak sortzen dira. Teorikoki proposatuta zegoen tximistetan sortzen diren gamma-izpiek erreakzio nuklearrak eragin ditzaketela. Baina, teoria hori ezin izan da baieztatu. Iada, ikertzaile japoniar batzuek frogatu dute teoria zuzena dela. Otsailaren 6an Japonian izandako ekaitz batean, lau erradiazio-detektagailuren bidez neutroiak eta positroiak detektatu zituzten.



Iturria: zientzia.eus 

Quasarrak

Quasarrak unibertsoko astrorik distiratsuenak dira. Bi galaxien arteko talkatik sortzen dira.Horrela egiaztatu izan da Hubble teleskopioak jasotako irudiak aztertuta. Dirudienaz zulo beltz batek izar bat harrapatzean askatzen den energiak eragiten du hain distiratsua izatea.

Talka horrek askatutako energia hain da handia, quasarrak disdira handia hartzen duela, oso distantzia hurrunetatik ikus daitekelarik.




Iturria: https://www.muyinteresante.es/

Big Bang

1931. urtean, "atomo primarioa" edo "kosmikoaren arrautza" leherketaren ondorioz sortutako unibertsoaren ideia proposatu zuen. Fred Hoyle astronomo britainiarrak, arrazoi filosofikoengatik eta teoria dioenez unibertsoa ez da gauza estatikoa. Orain dela 15.000 eta 20.000 milioi urte artean, materia guztia puntu bakar batean zegoen elkartuta. Leherketa baten ondorioz, ordea, hedatzen hasi zen eta horrela jarraitzen du, oraindik ere fase horretan dago.





informazio iturria: wikipedia eta infogunea

Ikertzaile emakumeek gehiago hartzen dituzte kontuan sexua eta generoa medikuntzan

Medikuntza-ikerketatan gehiago hartzen dira kontuan generoa eta sexua, ikertzaileak emakumeak direnean. Ondorio horretara iritsi dira Nature Human Behaviour aldizkarian argitaratu berri duten lan batean, milioi bat eta erdi medikuntza-ikerketa aztertuz.

Gaixotasun askok ez diete berdin eragiten gizonezkoei eta emakumezkoei, ezta tratamenduek ere. Sexua eta generoa faktore garrantzitsuak dira medikuntzan, baina, hala ere, ikertzaileen arabera, medikuntza-ikerketa gehienak arrekin egiten dira, bai animalietan, bai pertsonetan.
Informazio iturria: http://aldizkaria.elhuyar.eus


Grabitazio-uhinak bigarren aldiz detektatu dituzte LIGO behatokian
Otsailaren 11an lehenengoz grabitazio-uhinak detektatu zituzten eta orain berriz ere grabitazio-uhinak detektatu dira. Uhin hauek bi zulo beltzen eraginez sortzen dira. Zulo beltz hauek 8eta 14 eguzki-masa zuten. Ikerlariek ikusi dute zulo beltz hauek euren artean biraka dabiltzala eta batzuetan fusionatu egiten direla. Horrez gain ikusi dute zulo beltz hauek berrogeita hamabost bira egin ditzaketela segundo batean.
nondik atera dut: Zientzia.eus eta google


Gure kaiola

Eguzki-sisteman sartu den asteroide bat aurkitu dute

Astronomiaren historian lehenengo aldiz, eguzki-sisteman sartu den asteroide bat aurkitu dute. Orain arte gurean aurkitu izan diren beste kometa eta asteroideak eguzki-sisteman bertan sortutakoak ziren, baina Oumuamua asteroide berria kanpoan sortutakoa da; milioika urte eman omen ditu espazioan bidaiatzen eguzki-sisteman ezustean sartu aurretik.
Hawaiiko Pan-STARRS teleskopioak antzeman zuen pasa den urrian. Zerua zeharkatzen zuen argi txiki bat zen, baina distira oso aldakorra zuena. Ezohiko ezaugarri horrek erakusten du objektua oso luzexka dela. 400 metroko luzera du, eta 7,3 ordutik behin biratzen da bere ardatzaren inguruan(errotazio mugimendua).


Iturria: zientzia.eus eta argazkia elhuyar

Zebra muskuilua erasotzaile lanetan

Mundu-mailako espezie inbaditzaile arriskutsuenen artean sailkatzen da zebra-muskuilua. Ur geza nahiz gazikaratako animalia txiki horrek Errusian du jatorria baina azken urteotan Euskal Herriko erreka eta lakuetan ezarri du habitat berria.

Hau, arriskutsu suertatzearen arrazoi nagusia ugaltze-gaitasun azkarra da, bi alditan gauzatzen dena. URA agentziaren esanetan, Euskal Autonomia Erkidegoko hainbat puntutan aurki daiteke espeziea eta badirudi, gainera, zenbait ale autoktono desagerrarazteaz gain ur-hornidurarako hoditeriak buxatzen dituela.

Sortutako kalte ekonomiko zein ekologikoei aurre egiteko euskal administrazioak zenbait ekintza prestatu ditu. Abenduan ekingo zaio, esaterako, espezie inbaditzaileak Ibaizabal ibaiaren behe-ibilgua kolonizatzea saihesteko planari.




Infromazio iturria: euskalnatura.net

Lurraren antzeko planeta epel bat aurkitu dute

Nazioarteko zientzialari-talde batek Lurraren itxura duen planeta epel bat aurkitu du, eguzki-sistematik hamaika argi-urtera, Europako Behatoki Australak asteazken honetan jakinarazi duenez. Ross 128 b izena jarri diote, eta jarduerarik gabeko izar nano gorri bat da, orain arte aurkitutako gertukoena, oraindik ez dakizkite bizia hartzeko beharrezkoak diren ezaugarriak ote dituen, besteak beste, ur likidoa ote duen.

iturria:http: www.eitb.eus

Big Bang

Big Bang
1931. urtean, "atomo primarioa" edo "kosmikoaren arrautza" leherketaren ondorioz sortutako unibertsoaren ideia proposatu zuen. Fred Hoyle astronomo britainiarrak, arrazoi filosofikoengatik eta teoria dioenez  unibertsoa ez da gauza estatikoa. Orain dela 15.000 eta 20.000 milioi urte artean, materia guztia puntu bakar batean zegoen elkartuta. Leherketa baten ondorioz, ordea, hedatzen hasi zen eta horrela jarraitzen du, oraindik ere fase horretan dago.





300 metro zabalerako asteroideak Lurra jo dezake 2029an

Asteroidea lurretik hamalau milioi kilometrotara dago orain, baina, 2029an Lurraren kontra jotzeko arriskua dagoela adierazi du NASAk, baina “ziurrenik” 2036 arte atzeratuko dela esan dute.
Egun horretan izar baten antzerako distira izango luke eta argia Europa, Asia eta Afrikatik ikusi ahal izango litzateke.
Zein tokitan eroriko den zehaztu ez badute ere, Errusia  eroriko dela aipatu dute hainbatetan.











Informazio iturria: argia.eus

Metal oxido bidimentsionalak sortzea lortu dute

Metal likidoak erabilita material bidimentsionalak sintetizatzea lortu dute Australiako RMIT Unibertsitateko ikertzaileek. Metal oxidoen geruza fin-finak sortu dituzte, atomo gutxiko lodierakoak. Material horiek supereroaleak direnez, osagai elektroniko nanometriko ahaltsuak garatzeko aukera emango dutela adierazi dute.
http://zientzia.eus/

Ohar kritikoa

Liburuaren izenburua: Txorien zoriak Idazlea:Juan Manuel Etxebarria Argitaletxea: Ibaizabal Argitalpen data:2007

Txori mota asko egoten dira txori-batzarra egiten, txori bakoitzak esaten du nondik nora joan diren, txoriaren izaera eta lekua deskribatzen dute eta txoriei gertatutako gauza interesgarri bat esango dute, handienetik txikienera hasiko dira euren historiak esaten banaka-banaka. Txoriak janaririk ez daukaten egun batean arranoa bere buruarekin haserretu eta hegan egitea pentsatuko du eta txori guztiei kobazuloan geratzeko esango die.  Txoriek hara joatean, bakoitzak bere istorioa kontatuko dute, baina nor izango da azken istorioa kontatzen duena? Eta zer esango du?
Niri liburua gustatzen zait txori mota batzuk ezagutzeko aukera izan dudalako eta istorio dibertigarriak bai desberdinak irakurtzeko aukera ematen duelako. Zuek ere, irakurtzera animatzen zaituztet.                 


LURRETIK ILAGIRA

LURRETIK ILARGIRA



Idazlea: Consuelo Delgado    Itzultzailea:  Iraitz Urkulo                                                                         Urtea:  ez du ipintzen Argitaletxea: Susaeta
Julio Verne zientifikoa liburu honetako protagonista da eta bere lagun zientifikoekin batera ilargira heltzeko teoria berri bat egingo dute. Horretarako lehenengo ea ilargian oxigenoa dagoen aztertu beharko dute; hori aztertu ondoren ilargira heltzeko zer distantzia dagoen aztertuko dute. Ondorioz ikusiko dute bala batek  hamaika kilometro egin ahal duela; hori ikusi ondoren neurtuko dute zenbat depositu edo gasolina beharko duen, ondoren ze material erabiliko duten… Pausoz pauso aztertuko dute guztia.  Geroago montatu egingo dute; hori egin ostean gasolinaz beteko dute. Boluntario bat egotea falta da bakarrik.Nor izango da ? lortuko du ilargira eltzea ?
Nire iritziz liburua oso ondo dago, hasieran  historiako liburu bat denez eta dena zehatz-mehats kontatzen duenez motela egiten da, baina egia esan b…
Mirari hegalari Egilea: Iñaki Zubeldia Marrazkiak: Jabier Erostarbe Argitaletxea: Gaztetxo 2011n 5. argitalpena
Mirari da liburu honetako protagonista, hamar urte dituen Oñatiko gaztetxo bat, eta berak neba bat eta ahizpa bat ditu: Harkaitzek hamalau urte ditu, eta Aloñak, aldiz, hamabi. Bera oso pozik dago oporretan, bere amak gaur ikastolara joateko esango dio, baina Mirariri ez zaio gustatzen ikastolara joatea, bakarrik egoten delako jolas tokian. Hara joan behar du ordea. Ikastolara heltzean, andereñoak gelakide guztiak Arantzazura joan behar direla esango du, gaua bertan pasako dutelako. Mirari, Arantzazutik mendira autoz joango da, gidaria aitaren laguna delako, autoan jarri eta hainbat gairen inguruan hitz egingo dute bidaia osoan zehar. Denok elkarrekin mendian lo egiten geratuko dira. Hurrengo goizean Mirarik bi lagun hartu eta mendi tontorrera abiatuko dira bere ausardia erakutsi nahian. Mendi tontorrera heldu bezain pronto, Mirarik paraxut batekin salto egingo du,  baina hegala apu…

Ezekiel nora ezean

EZEKIEL NORA EZEAN

Ezekiel nora ezean;Jasone osoro,Elkar,2012

Ezekielek 15 urte ditu. Etxean arrebarekin,Mariarekin, eta amarekin bizi da. Egun baten, eskola atarian, aita sarreran ikusiko du eta liluraturik geldituko da. Klaseak bukatu eta etxean aitaren berri emango du. Familiak ez du aita ontzat hartzen, gainera bere emaztea eta Naroa daude bere bizitzan. Maria aitarekin harremanetan jartzen da eta afari bat prestatuko du.
Arratsaldero Ezekiel kuadrilako lokalera joango da, Etxe, Ola eta Leon lagunekin denbora pasatzeko.Bere bizitzan ere Elena dago, bere amore platonikoa. OrainbadirudiEzekielezdagoela oso ondo Elenarekin eta Naroarekiko zerbait sentitzen hasi da .Bereaitarekin galdutako denbora berreskuratzen dabil, eta Mariak etxetik joatea nahi du.
Bestetik, egun gutxi barru Leonen urtebetetzea izango da eta Olak festa izugarri bat antolatu nahi du. Segituan martxan jarriko dira Leonen aita eta Jokin, Etxeren bikotea lagunduz. Festa eguna heldu da. Zer gertatuko da Ezekiel eta Naro…

Xuxen eta Oker

Denboraren makina
Idazlea: Alaitz Itzultzailea: Alaitz Olaizola                                                                              Urtea: 2010 Argitaletxea: Erein






Aitona Pello zahartu egin da, eta triste dago. Lehen bera zoriontsu zen, baina orain,  zahartzean, ia beti haserre egoten da.  Berak  lau biloba ditu: Lander (hamar-hamabi urte  ingurukoa), Aitor (mutiko lasaia,besteen adin berdintsukoa), Ane (oso neska alaia eta taldean berria) eta Leire (neska lasaia eta zentzuduna beti arrazoia izango du). Aitona horrela ikusita, ilobek denboraren makina bat sortuko dute  Pello pozik egoteko. Aitona zoriontzeko historian zehar joango dira, historiako pertsonaia famatuak  aurkituko dituzte adibidez: Kleopatra emakume dotorea eta izaera handikoa, Mozart musikari ezaguna,   Pokahontas hamazazpigarren ipar Ameriketako indiar ezaguna,  Mary Shelly Frankenstein idatzi zuen emakume ingelesa  eta historian zehar dauden pertsonaia famatu gehiagorekin edukiko dituzten  abenturak azalduko dira…